Dieta, diety, odchudzanie :: Forum DIETY.PL :: Zobacz temat

Anja

Trzeba to sprawdzić, jeśli nagle chudniesz lub tyjesz bez żadnej przyczyny, łatwo się denerwujesz, gwałtownie bije ci serce, jesteś ciągle senna albo nie pamiętasz, co zdarzyło się przed godziną.
Pracą tarczycy steruje hormon TSH wytwarzany w przysadce mózgowej. Sama tarczyca produkuje i wydziela do krwi trzy hormony: trójjodotyroninę (T3), tyroksynę (T4) oraz kalcytoninę. Sterują one przemianą materii w całym organizmie. Do ich produkcji tarczyca potrzebuje odpowiedniej ilości jodu, który przyswajamy z pożywienia i powietrza. Jeżeli tarczyca wytwarza za mało lub za dużo hormonów, zaczynają się problemy zdrowotne. Cztery razy częściej dotyczą one kobiet niż mężczyzn. Gruczoł tarczowy znajduje się na szyi przed tchawicą. Mimo niewielkich rozmiarów ma ogromny wpływ na naszą kondycję psychiczną i fizyczną. Produkuje bowiem hormony, które sterują przemianą materii we wszystkich narządach i tkankach organizmu.
Nadmiar tych hormonów (tzw. nadczynność tarczycy) oznacza przyspieszenie pracy innych narządów, np. serca, wątroby. Wzmaga przemianę materii, czyli zaczynamy nadmiernie chudnąć, zwiększa napięcie emocjonalne i stajemy się bardziej nerwowi, intensyfikuje ruchy jelit, powodując biegunki.
Niedobór hormonów (tzw. niedoczynność) powoduje odwrotne reakcje: zwolnienie np. procesów myślenia, przemiany materii, co daje wzrost wagi ciała, zatrzymanie wody w organizmie.
Gdy zaobserwujemy te objawy oraz powiększenie się obwodu szyi lub wyczujemy na niej zgrubienia, powiniśmy udać się do lekarza pierwszego kontaktu.
Wybór metody
Jeśli lekarz będzie podejrzewał zaburzenia w produkcji hormonów tarczycy, skieruje na badanie krwi, by oznaczyć poziom ich stężenia, a także poziom hormonu przysadki mózgowej - TSH.
Następnym badaniem jest USG tarczycy. Stosuje się je, żeby poznać ewentualne nieprawidłowości w budowie tego gruczołu, tzn. jego powiększenie czy guzowatość.
Natomiast do poznania charakteru guzków konieczna jest biopsja, czyli nakłucie guza cienką igłą i pobranie tkanek do badania histopatologicznego. Jest to bezpieczna oraz mało bolesna metoda oceny, czy trzeba wykonać operację tarczycy. Lekarz odstępuje od niej tylko wtedy, gdy rozmiary guzka są kilkumilimetrowe, USG wykazało, że ma on charakter łagodny, i gdy nie jest się obciążonym rodzinnie występowaniem raka tarczycy.

W oku kamery
Scyntygrafia to sposób na uzyskanie obrazu tarczycy i ocenę jej funkcjonowania. Używa się do tego małych dawek izotopów promieniotwórczych, zwykle technetu 99 (dożylnie). Izotopy gromadzą się w miąższu tarczycy i w jej guzkach w różnym natężeniu. Analizując stopień nasycenia tkanki, lekarz może postawić diagnozę. Np. guzki obojętne wychwytują izotop w takim samym stopniu jak reszta gruczołu.
Po 15 minutach od podania izotopu technik zbliża na kilka minut do szyi urządzenie zwane gammakamerą. Rejestruje ona obraz tarczycy. Wynik otrzymuje się w postaci kolorowego wydruku.
Badanie jest bezbolesne i bezpieczne. Nie trzeba się do niego przygotowywać (po konsultacji z lekarzem należy odstawić niektóre leki i preparaty wzbogacone jodem). Przez 2 dni po badaniu warto unikać noszenia małych dzieci na rękach i pić sporo wody, herbaty czy soku, by wypłukać izotop z organizmu.

tekst: Anna Lenar
konsultacja: dr Urszula Sanocka, specjalista chorób wewnętrznych, endokrynolog
źródło: miesięcznik "Zdrowie"

Anja

Zgrubienia czy guzki w piersiach nie muszą wcale oznaczać choroby nowotworowej. I tak właśnie jest w 8 na 10 przypadków. Jednak by móc spać spokojnie, musisz regularnie się badać.
Zachowaj czujność
Większość pań, gdy raz usłyszy, że ma łagodne zmiany w piersiach, przestaje zachowywać ostrożność, nazywaną przez onkologów czujnością onkologiczną. Zmiany takie wymagają stałej kontroli, ponieważ istnieje ryzyko, że z czasem mogą przekształcić się w zmiany złośliwe. Trzeba więc robić badania, a wyniki zbierać, by móc pokazać je przy następnej wizycie.
Dlaczego piersi bolą?
Na bóle piersi (mastodynię) skarży się wiele kobiet. Często boją się, że to pierwszy sygnał rozwijającego się nowotworu.
Na szczęście tak nie jest. Cykliczne bóle piersi zwykle wiążą się z miesiączką i są całkowicie normalnym zjawiskiem. Odczuwa je większość kobiet przed okresem. Niektóre panie skarżą się na nadwrażliwość i ból nawet dwa tygodnie przed wystąpieniem menstruacji.
Niekiedy ból ma związek z łagodnymi chorobami piersi, np. rozszerzeniem przewodów mlecznych. Może też powstawać w innych fragmentach ciała i promieniować do piersi.
Gdy ból często się powtarza lub jest ciągły, same sobie nie pomożemy, trzeba iść do lekarza.
Jaka to zmiana?
Jeśli co miesiąc sprawdzasz piersi, zauważysz nawet drobne zmiany. Upraszczając nieco, można przyjąć, że:
podejrzany guzek przypomina w dotyku chrząstkę na koniuszku nosa;
gruczolakowłokniak daje się wyczuć podobnie jak kość grochowata nadgarstka (znajduje się ona po przeciwnej stronie kciuka, w dolnym rogu dłoni);
torbiele możesz wstępnie rozpoznać, porównując je do konsystencji gałki ocznej – jeśli przez zamkniętą powiekę delikatnie dotkniesz oka, będzie ci łatwiej rozpoznać zmianę w piersi;
łagodny guzek zwykle pozwala swobodnie przesuwać nad nim skórę.
Nie opieraj się jednak tylko na samobadaniu. Każde rozpoznanie musi potwierdzić lekarz. To ważne dla twojego bezpieczeństwa. Nie badamy się po to, by wykryć guza, ale by się upewnić, że go nie ma. Samobadanie to podstawa: nic nie kosztuje, a wiele mówi. Trzeba jednak pamiętać, że systematyczne obserwowanie piersi nie zwalnia cię od regularnego odwiedzania ginekologa i proszenia o przeprowadzenie badania palpacyjnego (lekarz bada piersi palcami), a ponadto wykonywania USG i mammografii.
Poznaj swoje piersi, czyli co jest normą
Konsystencja piersi powinna być jednorodna, podobna do rozluźnionego pośladka. Piersi kobiet, które nie karmiły, mają strukturę bardziej niejednorodną, z wyczuwalnymi grudkami tkanki tłuszczowej i gruczołowej. Ważny jest również kształt otoczki (może być owalna, okrągła lub nieregularna). Brodawka bywa cylindryczna, stożkowa, jak beczułka lub lejek. Górna powierzchnia brodawki może być gładka, pofałdowana, z małymi bruzdkami, przypominającymi kształtem litery C lub H. Niekiedy widoczne są w niej otworki przewodów gruczołowych. Brodawki, podobnie jak piersi, bywają skierowane na zewnątrz, ułożone centralnie lub niesymetrycznie. Nie jest to ani problem zdrowotny, ani defekt kosmetyczny.
Większość zgrubień, które wyczuwasz pod palcami, wiąże się z prawidłowym rozwojem piersi i zmianami, jakim podlegają one w ciągu całego życia kobiety, czyli w okresie dojrzewania, pełnej aktywności płciowej, ciąży, karmienia dziecka i powolnego przekwitania. Na każdym z tych etapów piersi są nieco inne, podobnie jak i w poszczególnych fazach cyklu.
Cztery rodzaje łagodnych zmian
Ponad 80 proc. zmian wyczuwalnych podczas samobadania piersi to zmiany łagodne, czyli takie, które nie mają nic wspólnego z rakiem.
Mastopatia
To liczne zgrubienia, grudki i guzki, które możesz wyczuć w piersiach. Zwykle jest to oznaką zaburzeń hormonalnych (za mało progesteronu w stosunku do estrogenów). Zgrubienia mogą powstać we fragmencie lub w całej piersi. Takie zmiany miewają panie między 30. a 40. rokiem życia. I choć po menopauzie wszystko wraca do normy, zmiany mastopatyczne muszą być kontrolowane przez lekarza. Aby się upewnić, że nie dzieje się nic złego, lekarz zleca USG i oznaczenie poziomu hormonów we krwi, a niekiedy także mammografię. Jeżeli wyniki nie wskazują na obecność nowotworu, należy zadbać o równowagę hormonalną. Aby to osiągnąć, coraz częściej zamiast leków doustnych stosuje się żel z progesteronem do wcierania w piersi.
W leczeniu zmian mastopatycznych dużą rolę odgrywa dieta. Im więcej warzyw, owoców i roślin strączkowych, tym mniej dolegliwości. Kawa i tłuszcze zwierzęce mogą natomiast nasilać nieprzyjemne objawy.
Po kuracji i wprowadzeniu właściwej diety zmiany ustępują, ale skłonność do mastopatii pozostaje. Dlatego jeżeli zostanie stwierdzona, przynajmniej raz w roku należy zgłaszać się na badania kontrolne. To ważne, bo w przerośniętej tkance piersi mogą się tworzyć torbiele.
Torbiele
Nazywane są też cystami, najczęściej niepokoją kobiety między 30. a 50. rokiem życia. Rzadziej pojawiają się u młodych kobiet lub tych, u których ustały czynności hormonalne jajników. Cysta zawsze jest wyczuwana jako twardy guzek. Torbiele są podobne do pęcherzyków wypełnionych płynem. Jeżeli guzek w piersi pojawia się nagle, w ciągu kilku dni lub szybko się powiększa, nie należy wpadać w panikę, bo zwykle nie jest nowotworem.
Aby rozpoznać torbiel, lekarz bada pierś palcami, a następnie zleca USG lub mammografię. Kolejnym etapem diagnozowania może być biopsja cienkoigłowa. W większości przypadków biopsja ma znaczenie nie tylko diagnostyczne, ale też lecznicze. Duża torbiel bywa przyczyną bólu, który promieniuje aż do pachy Nakłucie jej i ściągnięcie strzykawką płynu przynosi natychmiastową ulgę. Guzek się zmniejsza, a z czasem zanika.
Gruczolakowłókniaki
Są zwykle gładkie i twarde. W jednej piersi może powstać nawet kilka takich guzków o różnej wielkości – od ziarnka grochu do małej cytryny. Najczęściej tworzą się w pobliżu brodawki, u kobiet przed 30. rokiem życia, a niekiedy także u nastolatek. Są skutkiem nadmiernego rozwoju tkanki gruczołowej i włóknistej w obrębie płata piersi.
Dzięki swoistym cechom można je rozpoznać podczas badania palcami. Jednak dla uzyskania całkowitej pewności wykonuje się USG. Jeśli wynik nie jest jednoznaczny, robi się biopsję, a pobrane tkanki bada mikroskopowo pod kątem obecności komórek rakowych.
U kobiet poniżej 25. roku życia z powodu gruczolakowłókniaków rzadko rozwija się rak i dlatego pozostawia się je do obserwacji. Ale na życzenie kobiety mogą być usunięte przez chirurga. Jeżeli ten rodzaj guzków mają panie w średnim wieku lub starsze – powinno się je usunąć i zbadać pod mikroskopem, by sprawdzić, czy nie zawierają komórek nowotworowych. U starszych kobiet istnieje już znacznie wyższe ryzyko rozwoju nowotworu złośliwego w piersi.
Brodawczaki
Trudno je wykryć podczas samobadania piersi. Przy ucisku piersi lub brodawki wydobywa się z niej surowiczy lub mleczny wyciek. Wydzielina może być zabarwiona krwią, gdy uszypułkowany brodawczak (czyli guzek na nóżce) zablokuje przewód mleczny. Brodawczaki powstają w przewodach mlecznych, ale nie ma to związku z karmieniem piersią. Takie guzki to przypadłość kobiet przed menopauzą i palących papierosy. Tworzą się najczęściej, gdy dochodzi do znacznego rozszerzenia końcowych odcinków przewodów mlekowych i gromadzenia się tam wydzieliny. Jeśli nie może się ona sama wydostać, bo ujście jest zaczopowane, rozwija się stan zapalny lub powstaje bolesny ropień. Może się również pojawić wysoka temperatura. Wymaga to szybkiego leczenia. Z reguły wystarczy podanie antybiotyków, choć czasami konieczne jest chirurgiczne oczyszczenie chorego miejsca.
Zakażenie brodawki
Wywołują je bakterie wnikające z zewnątrz. Dlatego często cierpią na nie kobiety karmiące piersią. Zapalenie jest nieprzyjemne i bolesne, ale rzadko zwiastuje poważną chorobę. Jeżeli jego powodem jest zaczopowanie gruczołów mlekowych (po niestarannym odciągnięciu pokarmu), pierś staje się napięta, gorąca, mocno zaczerwieniona i bolesna. Jedynym ratunkiem jest wtedy przyjmowanie środków przeciwbólowych i antybiotyków, które leczą zapalenie, ale nie szkodzą dziecku. Przez 2–3 dni nie należy karmić dziecka chorą piersią. Później trzeba je przystawiać, ponieważ przepływ mleka przyśpiesza zwalczenie infekcji.
Przyjrzyj się im uważnie
Poznanie własnych piersi i nabranie wprawy w samobadaniu pozwala zauważyć najdrobniejsze zmiany w ich kształcie, wyglądzie i wewnętrznej strukturze. Gdy coś cię zaniepokoi, idź do lekarza. Granica między łagodnymi zgrubieniami czy guzkami a tymi, które mogą się przekształcić w nowotwory, jest bardzo delikatna.
Szczególną uwagę powinnaś zwrócić na:
zmiany na skórze piersi – przebarwienia, nowe pieprzyki, rozstępy;
zmianę kształtu lub wielkości piersi (różnice w wielkości piersi mogą być duże);
nadżerkę brodawki (zwykle jest to niegojąca się krostka lub niewielkie owrzodzenie);
wyciek z brodawek – poza okresem karmienia piersią – każdy wyciek zabarwiony krwią, mleczny lub bezbarwny jest nieprawidłowy;
zmianę kształtu otoczki piersi (może stracić regularny kształt lub kolor);
wyczuwalny pod palcami guzek, wyraźnie odgraniczony od tkanki piersi;
wciągniętą brodawkę sutkową, która dotychczas wyglądała normalnie.
Uwaga! Brodawka może być wciągnięta (jakby schowana do wnętrza piersi) od okresu dojrzewania. Czasem dotyczy to jednej, czasem obu piersi i nie musi być objawem choroby. Natomiast brodawka, która była wystająca i ulega wciągnięciu, może być sygnałem raka piersi.
Niepokojącymi sygnałami są także:
obrzęk pod pachą (może oznaczać gromadzenie się limfy pod pachą, świadczyć o stanie zapalnym lub toczącej się chorobie nowotworowej);
powiększenie węzłów chłonnych w okolicy pachy i piersi (to znak, że w tym rejonie organizm zwalcza jakiegoś intruza).
Lepsze USG czy mammografia?
Oba te badania można wykonać w ramach ubezpieczenia. Jednak nie wszystkie grupy wiekowe są takimi badaniami objęte. Dlatego dla własnego spokoju warto je zrobić prywatnie.
U prawidłowo miesiączkującej kobiety do 35. roku życia utrzymuje się objętościowa przewaga tkanki gruczołowej. Potem proporcje zaczynają się stopniowo zmieniać – tkanka gruczołowa lub gruczołowo-tłuszczowa przekształca się w tkankę tłuszczową.
Dlatego idąc pierwszy raz na badanie USG, należy zapamiętać, jaki rodzaj tkanki przeważa w naszych piersiach (opis rodzaju tkanki powinien być pierwszym zdaniem, które lekarz umieści na opisie badania). Gdy w piersi dominuje tkanka gruczołowa, najlepszym badaniem diagnostycznym jest USG. Dla pań, które mają piersi zbudowane w przeważającej ilości z tkanki tłuszczowej, najdokładniejszym badaniem będzie mammografia.
Większość lekarzy twierdzi, że pierwsze USG piersi kobieta powinna wykonać ok. 25.–30. roku życia. Wcześniejsze przeprowadzenie tego badania zaleca się paniom, które ok. 20. roku życia rozpoczęły regularne współżycie i stosują hormonalną antykoncepcję. Wówczas pierwsze USG należy wykonać po roku przyjmowania pigułek.

tekst: Anna Jarosz
konsultacja: doc. Tadeusz Pieńkowski, onkolog
źródło: miesięcznik "Zdrowie"